Bệnh viêm đa khớp ,viêm khớp dạng thấp
Bệnh viêm đa khớp là
bệnh thường gặp trong nhóm các bệnh khớp mạn tính ở người lớn, biểu
hiện bằng viêm màng hoạt dịch nhiều khớp, diễn biến kéo dài, tăng dần,
cuối cùng dẫn đến dính và biến dạng khớp, hiện được gọi là một bệnh của
hệ thống liên kết do tự miễn dịch.
Triệu chứng lâm sàng:
Khởi phát: bệnh
thường bắt đầu sau một yếu tố thuận lợi như chân thương, mổ xẻ, nhiễm
khuẩn, cảm lạnh, chấn động tâm thần, thay đổi nội tiết,…Phần lớn bệnh
nhân mặc bệnh một cách từ từ, tăng dần, có tới 70% bệnh khởi đầu bằng
viêm một khớp: khớp cổ tay, khớp bàn – ngón tay, khớp ngón tay, khớp
gối, khớp cổ chân. Khớp bị viêm sưng, hơi nóng, đau âm ỉ cả ngày đêm
những tăng dần về nửa đêm đến gần sáng; buổi sáng có cảm giác cứng, khó
vận động, khớp gối xưng nhiều, có dịch.
Dấu hiệu toàn thân: mệt mỏi, chán ăn, sốt nhẹ, gầy sút,..
Toàn phát: Viêm đa khớp
chủ yếu là các khớp nhỏ và vừa ở chi các khớp lớn (háng, vai) và cột
sống xuất hiện muộn hơn. Khớp đau có tính chất đối xứng 2 bên. Đặc biệt
là dấu hiệu cứng khớp buổi sáng biểu hiện như khó nắm tay, khó đi vào
buổi sáng.
Các xét nghiệm và thăm dò cần thiết:
- Yếu tố dạng thấp (Rheumatoid Fator – RF) và /hoặc anti-CCP*
* Anti-CCP là một xét nghiệm ELISA, nhằm xác định IgG của một tự
kháng thể trong huyết thanh hoặc huyết tương đặc hiệu với peptide được
tổng hợp từ gan dạng vòng, cyclic citrullinated peptide – CCP, nó giúp
cho chẩn đoán sớm bệnh VKDT – RA (2004)
- Tốc độ máu lắng (ESR) và/hoặc C-Reactive Protein (CRP).
- X quang khớp bị tổn thương (đặc biệt hai bàn tay)
- Đánh giá chức năng khớp.
- Đánh giá sức khỏe chung và khả năng làm việc của người bệnh.
Chuẩn đoán: Theo tiêu chuẩn ARA 1987 gồm có 7 tiêu chuẩn sau
-Có dấu hiệu cứng khớp buổi sáng kéo dài tối thiểu 1 giờ.
-Sưng đau tối thiểu 3 vị trí trong 14 khớp sau: khớp ngón tay, khớp bàn –
ngón tay (2bên), khớp cổ tay (2 bên), khớp khuỷu (2 bên), khớp gối (2
bên), khớp cổ chân (2 bên), khớp bàn – ngón chân (2 bên).
-Sưng đau 1 trong 3 vị trí các khớp ở bàn tay: khớp ngón gần, khớp bàn – ngón, cổ tay.
-Sưng đau đối xứng 2 bên
-Phản ứng tìm yếu tố dạng thấp dương tính.
-Hình ảnh X quang: chụp bàn tay thấy các dấu hiệu bào mòn, hốc xương, mất vôi, hẹp khe khớp, dính,…
Điều trị: Bệnh viêm đa khớp
là bệnh mạn tính, kéo dài nhiều năm, do đó đòi hỏi một quá tình điều
trị liên tục và kiên trì của cả thầy thuốc lẫn bệnh nhân. Phải kết hợp
nhiều phương pháp nội khoa (y học hiện đại và y học dân tộc), vật lý,
ngoại khoa, chỉnh hình, phục hồi chức năng,..
- Sử dụng thuốc chống thấp khớp thay đổi được bệnh (Disease Modifying
AntiRheumatic Drugs – DMARD) phù hợp với mức độ bệnh, thể trạng bệnh
nhân, hoàn cảnh kinh tế…
- Phối hợp điều trị triệu chứng lúc đầu (khi các thuốc DMARD chưa có tác
dụng) bằng một thuốc kháng viêm NSAID hoặc Corticosteroid toàn thân
(nếu biểu hiện viêm nặng nề và/hoặc không kiểm soát được bằng NSAID).
Liều lượng, thời gian sử dụng, tương tác khi phối hợp thuốc kháng viêm
phải được kiểm soát chặt chẽ, giảm liều và ngưng càng sớm càng tốt để
tránh các tác dụng phụ khi dùng dài ngày (Loãng xương, nhiễm trùng, bệnh
tim mạch, suy thận, viêm loét đường tiêu hóa, phụ thuộc
corticosteroid…)
- Dùng Corticosteroid tại chỗ (khi có chỉ định) là một điều trị hỗ trợ
tốt, có thể sử dụng để tránh hoặc giảm bớt việc dùng Corticosteroid toàn
thân.
. Chọn lựa một thuốc chống thay đổi được bệnh (Disease Modifying Anti Rheumatic Drugs – DMRD) phù hợp:
- Bệnh nhân không có các yếu tố tiên lượng nặng, các thuốc được chọn là:
Sulfasalazine hoặc Hydroxychloroquine hoặc Methotrexate.
- Bệnh nhân có các yếu tố tiên lượng nặng (Sớm bị ảnh hưởng chức
năng vận động, tổn thương lan rộng nhiều khớp, hoạt tính bệnh vừa hoặc
cao, yếu tố dạng thấp dương tính…, các thuốc được chọn đầu tiên nên là
Methotrexate. Các thuốc khác có thể chọn là: Sulfasalazine hoặc
Cyclosprine.
- Bệnh nhân không đủ tiêu chuẩn chẩn đoán Viêm khớp dạng thấp (Undifferentiated rheumatoid arthritis) cần được theo dõi chặt chẽ và việc dùng nhóm DMARD cần được cân nhắc và kiểm soát kỹ.
- Bệnh nhân có các biểu hiện ngoài khớp nặng nề và hệ thống cần
có chỉ định dùng các thuốc Cyclophosphamide, Azathioprine… khi các điều
trị bằng nhóm DMARD thất bại. Những trường hợp tổn thương hệ thống đe
dọa tính mạng, thuốc có thể được sử dụng liều cao, đường tĩnh mạch
(Intravenous pulse therapy).
- Các thuốc chống viêm gồm: Aspirine, Indomethacine, Diclofénnac, Ibuprofène,..
Bệnh viêm đa khớp Có thể áp dụng một trong các phác đồ sau :
Phác đồ 1 :-Thuốc chống viêm không steroid (CVKS).Nên chọn loại có tác dụng chậm và kéo dài (voltaren SR ,feldene ,mobic …)
-Chlorquine hoặc methotrexate liều thấp .Kết hợp với salazopirin hoặc arava
Phác đồ 2 :-Corticoid liều cao và ngắn ngày (1 tháng) + Chlorquine hoặc methotrexate liều thấp + Kết hợp với salazopirin hoặc arava
Đối với những trường hợp tiến triển nặng :
Giảm đau chống viêm không steroid nhóm COX2 + methotrexate liều thấp +
Arava hoặc nhóm thuốc ức chế TNF a (Etan ercept, Infliximab)
.Ngoài ra y học cổ truyền có đóng góp rất nhiều các
cây thuốc và vị thuốc hay có tác dụng giảm viêm, chống đau. Gần đây
xuất hiện một số thuốc mới tác dụng điều trị rất hiệu quả như
Sakazopyrin - methotrexat,
Năm 2007 AYUARTIS được giới thiệu Với thành phần 100% thảo dược do ấn độ SX .Điều trị rất hiệu quả đói với Bệnh viêm khớp dạng thấp - Bệnh viêm đa khớp.Dùng được cho cả trẻ em và phụ nữ có thai
Các bạn có thê tim hiểu rõ hơn về các biểu hiện bệnh sinh cũng như phác đồ điều trị hiệu quả của bệnh
Website chuyên nghành thuốc và biệt dược::Thuốc chữa bệnh - http://thuocchuabenh.com.vn
Cần tham khảo ý kiến BS . Tuyệt đối Không tự ý mua thuốc về điều trị
HN Tháng 10 năm 2013 TSThiên Quang ĐT 0972 690 610
Bệnh Viêm Đa Khớp mãn tính và thuốc điều trị
Đa số các nhà nghiên cứu đều thống nhất rằng sự xâm nhập các tế bào T
kích thích kháng nguyên ở màng hoạt dịch gây nên tình trạng viêm mãn
tính trong Bệnh Viêm Đa Khớp.
Một số cặp allenes của phức hợp hòa hợp tổ chức chủ yếu (Major
histocopatibility complex – MHC) như HLA-DRI và HLA-DR4 là cơ sở ban đầu
dẫn đến Bệnh viêm Khớp Dạng Thấp các
phân tử trong các tế bào mang kháng nguyên tương ứng với chúng (tế bào
B, tế bào có đuôi gai (dendritic cells), đại thực bào hóa) đều biểu hiện
các kháng nguyên peptides đối với các tế bào T.
Các tế bào viêm trong đó có tế bào T đi vào màng hoạt dịch thông qua lớp
nội mạc trong của các mạch máu nhỏ, việc di chuyển này sẽ thuận tiện
nhờ sức ép của các phân tử kết dính (leukocyte function-associated
antigen-1-LFF-1) và phân tử kết dính giữa các tế bào 1 (intercellular
adhesion molecule-1-ICAM-1).
Nitric oxide (NO) được sản xuất bởi mọi loại tế bào sau khi kích thích
bằng các cytokines như interleukin 1 (IL-1), yếu tố hoại tử u (tumor
necrosis factor α –TNF α), interferon γ (IFN γ). Nitric oxide làm tăng
hoạt tính của các men Cyclo-oxydase 1 và 2 (COX 1 & COX 2) dẫn đến
việc tăng sản xuất các Prostaglandins (PG). Nitric oxide cũng làm tăng
sản xuất các gốc oxy tự do (Free hydroxyl radicals) và gây các tác động
xấu tới chức năng của tế bào sụn trong Bệnh Viêm Đa Khớp.
Chúng hoạt hóa men tiêu metalloprotein (metalloproteases), đảo lộn sự
tổng hợp bình thường của các proteoglycans và collagen II, ức chế sản
xuất prostaglandin E2, tăng sự chết tự nhiên của tế bào (apoptosis), mất
điều chỉnh các chất ức chế thụ thể Interleukin 1 (IL-1 Ra).
Hậu quả của các quá trình viêm : 1.Sản xuất các globulin miễn dịch (yếu tố dạng thấp) gây hình thành các phức hợp miễn dịch làm hoạt hóa các bổ thể.
2.Tăng sinh tế bào hoạt dịch với việc sản xuất các men tiêu netalloprotein cơ bản (Matrix Metalloproteases-MMPs).
3.Hình thành các mạch máu mới (Neovascularisation) bởi các đại thực bào
(macrophages) và các yếu tố tăng trưởng, các cytokines, các hóa chất ứng
động… có nguồn gốc từ fibroblast.
4.Hình thành các pannus, một tổ chức mạch máu tân tạo, lấn sâu vào bề mặt sụn khớp và xương thông qua các phân tử kết dính.
Mục đích của điều trị Bệnh Viêm Đa Khớp(THERAPEUTIC TARGETS)
1. Hướng vào các tế bào T (T cells) bằng cách sử dụng:
Các Vắc-xin với các thụ thể của tế bào lympho T (T Cell Recepters-TCRs).
- Các Vắc-xin với các tế bào lympho T bệnh lý tự thân.
- Các kháng thể đơn dòng chống CD4 (Anti CD4, Monoclonal Antibodies-Mabs)
- Các kháng thể đơn dòng chống CD25 hay thụ thể của IL-2 (Anti CD25, Monoclonal Antibodies-Mabs).
2.Hướng vào các kháng nguyên của phức hợp hòa hợp tổ chức chủ yếu (Major histocopatibility complex-MHC) bằng vắc-xin với các peptides HLADR4 và HLADR1.
3. Hướng vào các Cytokine và Yếu tố hoại tử u (Tumor Necrosis Factor α)
- Ức chế Interleukine 1 (IL-1) nhằm mục đích trung hòa và làm bất hoạt các IL1.
+ Chất ức chế thụ thể Interukin 1 người tái tổ hợp (Recombinant human
IL-1 Receptor Antagonist – IL-1 Ra). Sản phẩm: Anakinra (Kineret) 2001.
+ Hỗn hợp giữa thụ thể TNF R55 với Globulin miễn dịch G1 (TNF R55 – IgG1),
+ Kháng thụ thể TNF hòa tan của người tái tổ hợp.
+ Ức chế các thụ thể Interleukin 1 hòa tan của người tái tổ hợp (Recombinant human IL-1 R1 – 1L-1 R1).
- Ức chế Yếu tố hoại tử μ α (TNFα) bằng:
+ Các kháng thể đơn dòng kháng TNFα (Anti TNFα Monoclonal Antibodies-Mab).
+ Hỗn hợp giữa protein và thụ thể của TNF (TNF receptor fusion protein).
Các sản phẩm đã có mặt trên thị trường
Etanercept (Enbret-Wyeth) 1998
Infliximab (Remicade) 1999
Abatacept (BMS) 2000.
Adalimummab (Humira – Abbott) 2000.
- Ribozome phản ứng với mRNA của TNFα để phá hủy tế bào TNFα trong tế bào.
- Sử dụng các Cytokines và các chất kháng Cytokines.
+ Interleukin 10 (IL-10) hạn chế tác dụng gây thoái biến chứng sụn của
các tế bào đơn nhân (được gọi Interleukin kháng viêm), trong khi IL-4
lại làm tăng tác dụng này.
+ Interleukin 4(IL-4) có thể ức chế men COX 2mRNA, ức chế sự sản xuất
các Cytokine viêm IL-1β, IL-6, IL-8 và Prostaglandin E2 từ các tế bào
hoạt dịch.
4. Hướng vào các phân tử kết dính (Adhesion molecules)
Dùng kháng thể đơn dòng chống phân tử kết dính 1 giữa các tế bào (Anti
Intercellular Adhesion molecele 1 Monoclonal Antibodies-ICAM Mab) để
ngăn chặn sự tràn các tế bào viêm vào tổ chức khớp và làm giảm các đáp
ứng viêm.
5. Cấy ghép các tế bào gốc máu tự thân (Autologous hematopoietic stem cell transplantation – ASCT) nhằm thay đổi các yếu tố di truyền của bệnh.
6. Các liệu pháp điều trị Gen với mục đích
tăng sản xuất các phân tử kháng viêm ngay tại chỗ có phản ứng viêm như
màng hoạt dịch. Các phân tử này cũng là các phân tử ức chế miễn dịch như
IL-1Ra, sTNFR, sIL-1R, IL-10, IL-4, IL-13.
7. Phong bế chức năng tác động
8. Ức chế các men tiêu metalloprotein cơ bản (Matrix Metalloproteinases – MMPs) bằng Retinods và các dẫn xuất của Tetracycline (Doxycycline, Minocycline)
9. Các nguyên lý điều trị mới nhằm cải thiện hoạt động của tế bào
- Cản trở hoạt động của tế bào T thông qua tương tác giữa phân tử B7 và phân tử CD28 (B7/CD28 interaction).
- Ức chế chức năng của tế bào T bằng cách ngăn cản sự kết hợp giữa phân
tử CD28 và phân tử B7 trong các tế bào hiển thị kháng nguyên
(antigen-presenting cells-APC) bởi cấu trúc MuCTLA-4Ig (MuCTLA-4Ig
construct).
- Dùng kháng gp-39 MAb (Anti gp-39 MAb) để ức chế miễn dịch bằng cách chống sự tương tác giữa gp-39 với CD40.
10. Các biện pháp không sinh học mới có nhiều triển vọng:
- Cyclosporine: ức chế chức năng của Lympho T.
- Rapamycin: ức chế chức năng của Lympho T và Lympho B.
- Leflunomide: ức chế chức năng của nhiều loại tế bào do ức chế tổng hợp pyrimidine.
Các thuốc này đều ảnh hưởng mạnh đến các đáp ứng miễn dịch nên sẽ có
hiệu quả tốt nhất khi sử dụng sớm, có thể kết hợp với các thuốc DMARD để
tăng hiệu lực điều trị Bệnh Viêm Đa Khớp trong tương lai.
- Reumacon (CPH-82) là một glycoside bán tổng hợp
và dẫn chất của podophyllum, đang được đánh giá lâm sàng trong các thử
nghiệm so sánh với Placebo và Auranofin trong điều trị Bệnh Viêm Đa Khớp.
- Mycophenolate Mofetil ức chế chức năng của Lympho T và B do ức chế men
Inosine monophosphate dehydrogenase, có vị trí trung tâm trong tổng hợp
purines.
- Thailidomide ức chế mRNA của TNFα vì thế có thể có tác dụng trong các bệnh tự miễn như VKDT.
KẾT LUẬN
Dự đoán các phương thức điều trị tương lai cho một bệnh còn chưa hoàn toàn biết rõ nguyên nhân và cơ chế sinh bệnh như bệnh Bệnh Viêm Đa Khớp
không phải là một việc dễ dàng. Tuy nhiên việc sử dụng thuốc chống thấp
khớp cải thiện bệnh (DMARD) cổ điển (đơn độc hoặc phối hợp với nhau)
hoặc phối hợp với các thuốc mới như Cyclosporine, Mycophenolate Mofetil,
Leflunomide… đã trở thành những điều trị chủ yếu cho Bệnh viêm Khớp Dạng Thấp.
Những năm gần đây, những biện pháp điều trị sinh học kháng lại yếu tố
hoại tử u α (TNFα), kháng IL 1… đã được đưa vào điều trị với kết quả
đáng khích lệ. Các thuốc này, hoặc dùng đơn độc hoặc kết hợp với Methotrexate và Ayuartis sẽ rất hiệu quả với Bệnh viêm Khớp Dạng Thấp,
TsThienquang: ĐT :0972690610
Website tham khảm về sản phẩm : Thày thuốc giỏi.vn - http://thaythuocgioi.vn
